Yeni Sömürgecilik

Yapısal ve dönemsel (konjonktürel) sorunlarımız var. Örneğin, enerjide % 90 dışa bağımlıyız. Bu durum cari açığın en büyük açmazıdır. Cari açık; ülkemize giren döviz le çıkan döviz arasındaki farktır. Giren döviz çıkan dövizi karşılamazsa dövize talep artar ve doların değeri yükselir. Doların değer kazanması demek, TL’nın değer kaybetmesi demektir. TL Değer kaybedince “satın alma gücü” azalır. İşte… paramızın satın-alma gücü düşerse… o zaman zamlar gündeme gelir ve enflasyon çıldırır.
Türkiye sanayileşme hamlesine başladığından bu yana (1950 sonrası) sürekli cari açık veriyor. “Cari açık” bizim kaderimizdir. Peki… cari açık tanımında gözden kaçırdığımız başka gerçekler yok mu? Elbette var! Ekonomistler her zaman ithalatla ihracat arasındaki farktan söz ederler. Bu tanım, genel olarak doğrudur. Her ülke cari dengede ihracat gelirlerinin fazla olması için çaba harcar. Üretim artarsa ihracat da artar. Üretim ekonomisinin güçlenmesi elbette her ülkenin başta gelen hedefidir. Fakat Türkiye ekonomisinin “cari fazla” vermemesinin başka gerçekleri var. Bizim başka ülkelerde üretim yapan, faaliyet gösteren “marka” şirketlerimiz yoktur. Tersine… ülkemize dalan yabancı sermaye dışarıya döviz götürüyor. Bu nedenledir ki, ne yaparsak yapalım biz Almanya gibi “cari fazla” veren bir ülke olamayız.
Benim tespit ettiğim kadarıyla Türkiye’de faaliyet gösteren (bizzat mal ve hizmet üreten) 23 adet büyük Alman firması var. Bilindiği gibi bunlardan bazıları Volksvagen (2021 net karı; 15 milyar Euro), Mercedes Benz (23 milyar Euro), Allianz (10,8 milyar Euro), BMV (12,5 milyar Euro), Bosch (78,7). 11.inci sırada BAYER, 18.inci sırada Adidas ve en sonda da Nivea var. Bu Alman şirketleri her yıl karlarının önemli bir miktarını Almanya’ya aktarmıyorlar mı? Aktarıyorlar. O zaman biz cari dengeyi nasıl sağlayacağız? Televizyondaki ekonomistler(!) bu sorunu neden dillendirmiyor?
Dahası var… Toyota’nın Japonya’da 12 fabrikası var. Ama 26 ülkede 46 üretim tesisi faaliyette. Japonya’nın dünya çapında markalaşmış şirketleri; Toyota, Mitsubishi, Honda, Nissan ve Mazda. 1950’lerde sosyalizme geçmesini engellediğimiz Güney Kore’nin bile Hundai’ları, Samsung’ları var. Kısacası, biz 70 yıldan beri cari açık şampiyonuyuz. Ama şu saydığım üç ülke (ABD, İngiltere ve Fransa gibi ülkeleri saymıyorum)cari açık nedir, bilme yen ülkelerdir. Nedeni; bu ülkelerin markalaşmış şirketleri dünyanın her tarafında iş yapıyor, para kazanıyor ve kazandıklarını da ülkelerine taşıyorlar.
Şimdi soruyorum; Türkiye’nin dışarıda isim yapmış “bir tek” firması var mı? Koç, Sabancı ve Eczacıbaşı gibi gurup lar neden başka ülkelere yayılmadılar? Evet… Almanya’ya gidip üretim yapamazsınız. Çünkü Alman firmaları daha güçlü. Örneğin, Bosch Türkiye’ye gireli 130 yıl olmuş. Tamam… ama, Orta-Doğuya açılsaydınız. Afrika’ya, Asya’ya fabrikalar kursaydınız. Prof. Işın Çelebi göbeğini yaya yaya: “Türkiye döviz arzını artırmadıkça cari açığı kapatamaz” diyor. Peki… döviz arzını (döviz bolluğunu) nasıl artıracağız Sayın Profesör? Dışarıda cirit atan markalaşmış firmaların mı var? Özal’ın bakanı devam ediyor: “Türkiye’ye her yıl 100 milyar dolar girerse, yani kaynak artırılırsa enf lasyon önlenir” diyor.İşte bunun için yabancı sermayeye bel bağlıyoruz. “Aman ülkemize gel de yatırım yap” diye yalvarıyoruz. Ama Almanya’nın yabancı sermayeye yalvarmak gibi, davet etmek gibi bir sorunu yok. Biz enerjide, dövizde, ara mamul, hammadde vb… gibi temel ihtiyaçların hepsinde dışa bağımlıyız. Onun için gelişmiş ülkeler öksürdüklerinde biz verem oluyoruz. ABD’de 6 aylık enflasyon % 9,1’lere çıktı… ama biz felç olduk. 7 Aylık enflasyonumuz şimdiden % 100’lere tırmandı. Bu daha iyi günlerimiz. Yıl sonuna kadar enflasyon ne olacak? Bu kışı nasıl geçireceğiz… bilinmiyor.
Yeni sömürgecilik denilen bu soygun düzeni, yani yabancı şirketlerin ülkelerine götürdükleri paralar masaya yatırılmalıdır. “Yabancı sermayeyi ürkütürüz” vb… gibi kuşkular gerilerde kaldı. Bu kriz kapitalizmin son krizidir.