Emirdağ Kültürü – Sıtara (Sitare)

admin

emirdagofset@hotmail.com

Yazar : Halil Rifat AYDEMİR (Emekli Öğretmen)

Sitare kelimesinin anlamı yıldız olarak geçer. Aynı zamanda Kabe örtüsü anlamına da gelir. Bitki olarak Sitare; Dahlia (dalya) bileşikgillerden yaprakları katmerli,yıldız biçiminde ve türlü renklerde çiçekleri olanbir bitkidir. Yıldız veya fal çiçeği olarak da anılır.
Emirdağ Türkmenleri Sitare bitkisini Sıtara olarak adlandırırlar. Bu bitki Emirdağlarının yükseklerinde kayalara yakın fazla güneş almayan yerlerde doğal olarak yetişir. Türkmenler bu bitkiyi baht açıklığı veya mizaçla eşleştirirler.

Sitare (sıtara) obadaki aile fertleri sayısınca toplanıp Topakev veya aleyçik sundurmasına asılır.Her aile ferdinin sıtarası belirlenir. Sıtaralar Haziran ayı sonlarına doğru çiçek açmaya başlar. Her sıtara çiçek açmaz.Aileden kimlerin sıtarası çiçek açarsa onların sıtarası açık (yani bahtı,talihi açık) demektir. Bu gelenek Türkmenlerin Orta Asya dan getirdikleri bir gelenektir.
Günümüzde yaylacılığın yok olması ve göçler nedeniyle bu gelenek de yok olmaya yüz tutmuştur. Artık sıtara bitkisi de tanınmama tehlikesiyle karşı karşıyadır. Sıtara kelimesi sade ce deyimlerde kullanılmakta ama ne olduğu bilinmemektedir.
Örnek:
Sıtarası bozuk.
Sıtarası dik.
Sıtarası açık.
Sıtarası her şeyi götürür.
Sıtaram kaldırmaz.
Sıtarası kapalı.
Gibi deyimlerde sıtaranın hem fal hem baht ve talih anlamı kullanılmakta ama kelimenin ne anlama geldiği bilinmemektedir. Buradaki amacım sıtara kelimesinin Emirdağ’daki Türkmen-Yörük toplumu tarafından sıtara kelimesi ve sıtara bitkisi olarak tanınmasını sağlamak, gelecek nesillere bu kültürün aktarılmasına ışık tutmaktır.